آنان دارند . به گونهء طبيعى ، كشورها و قدرت‌هايى كه تفرقه در ميان مسلمانان را در سياست كارى خود دارند ، از اين گرايش‌ها سود مىجويند و تلاش مىكنند به گونه‌اى آنها را ساماندهى كنند تا بهترين بهره‌ورى براى آنان فراهم آيد . در دو قرن اخير كه پاى اروپائيان به جهان اسلام باز شد ، آنان از هر فرصتى براى موج‌سوارى و تحت فشار گذاشتن دولت‌هاى محلّى استفاده كرده‌اند . يكى از معمول‌ترين روش‌هاى آنان در سرزمين‌هاى عثمانى ، ايران و هند ، دفاع از اقليت‌هاى مذهبى بوده است . آنها هميشه حمايت از فرقه‌ها را بهانه‌اى براى دخالت در امور داخلى اين كشورها قرار داده‌اند . براى نمونه ، از زمانى كه بابيت در ايران مطرح شد و دولت قاجارى با هدايت اميركبير به شدّت با آن برخورد كرد ، اروپايىها و روس‌ها براى منافع خود سعى كردند تا خود را در اين ماجرا وارد سازند و از آن استفاده كنند . گفته‌اند كه سفارت روسيه در جريان اعدام ميرزا علىمحمّد باب ، مداخلاتى داشته است . برخى حتّى حمايت منوچهرخان معتمد الدوله ، حاكم مسيحى الأصل و تفليسىتبار اصفهان ، را از وى مشكوك مىدانند . اين در مرحلهء نخست بود ؛ امّا در دوره‌اى كه بهائيت با هدايت ميرزا حسينعلى بهاء شكل گرفت ، مداخله و حمايت روس‌ها و سپس انگليسىها خيلى جدّىتر شد . در اين مرحله ، بر اساس شواهدى كه ارائه شده ، هدايت كلّى را دشمنان خارجى ايران عهده‌دار بوده‌اند . « 1 » اين نوع از نفوذ و حمايت در ماجراى مهدويت غلام احمد قاديانى بيشتر بود ؛ زيرا وى رسماً ستايشگر انگليس بود و در اين باره ، هيچ امر پنهانى وجود نداشت . از اين رو ، حمايت قدرت‌هاى خارجى از برخى اقدامات اختلافىِ اين گروه‌ها ، در جهت سياست خارجى و منافع ملّى آن كشورها و قدرت‌ها تلقّى مىشود .

--> ( 1 ) . براى آگاهى تفصيلى از حمايت‌هاى همه‌جانبهء قدرت‌هاى سلطه‌گر از بابيت و بهائيت از ابتدا تا كنون ، ر . ك : بهائيان ، سيّد محمّدباقر نجفى : ص 589 ( فصل دوم : حمايت سياست‌هاى خارجى ) .